زمینه و هدف: استرس شغلی مشکل عمده در دنیای مدرن و نگرانی بزرگ برای سازمانها می باشد. کارکنان نجات از جمله آتش نشانها دائما در معرض مواد سمی، شوکهای عاطفی بالا و استرس ناشی از آسیب جسمی در ضمن انجام وظیفه خود هستند. پیشرفت استرس شغلی در آتش نشانها سبب کاهش انگیزه کاری و در نهایت کاهش بهره وری می گردد. پژوهش حاضر با هدف تعیین تاثیر آموزش مدیریت استرس بر استرس آتش نشانان شهر رشت انجام شد. روش بررسی: این مطالعه از نوع کارآزمایی شاهددار تصادفی بود. ابتدا پرسشنامه استرس شغلی برای تعداد 141 نفر آتش نشانان تکمیل و 128 نفر از آتشنشانها که نمره استرس آنها بالا بود برای مطالعه انتخاب و به دوگروه آزمون و شاهد تقسیم شدند. آتش نشانهای آزمون طی دوجلسه 3 ساعته تحت آموزش مدیریت استرس قرار گرفتند. دو هفته بعد از پایان جلسه آموزشی برای هردو گروه پرسشنامه توزیع و تکمیل شد. به فاصله یک ماه بعد نیز آزمون پیگیری انجام و نتایج مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: نتایج تحقیق نشان داد که آموزش مدیریت استرس در بهبود ارتباطات کارکنان موثر بود و منجر به بهبود نمره حیطه ارتباط شد (05/0p=) ولی در سایر حیطه ها تاثیری نداشت. با توجه به شرایط سخت کاری آتش نشانان، آموزش مدیریت استرس مانع از بدتر شدن وضعیت استرس آنها با گذشت زمان شد و میانگین نمره استرس آتش نشانان با گذشت زمان در گروه آزمون ثابت ماند. در صورتیکه در گروه شاهد با توجه به اینکه آموزشی دریافت نکردند، میانگین نمره استرس بدتر شد ولی این کاهش از نظر آماری معنا دار نبود. در حیطه تغییر در گروه شاهد کاهش معناداری مشاهده شد(003/0=p) و این کاهش معنادار در گروه آزمون وجود نداشت. نتیجه گیری: مطالعه حاضر نشان داد که آموزش مدیریت استرس بر آتش نشانان در بهبود زیر مقیاس ارتباط موثر بود و منجر به ثابت ماندن وضعیت استرس در گروه آزمون شد و از بدتر شدن وضعیت پیشگیری کرد.

زمینه و هدف: امروزه استرس بخشی از زندگی است که دوری از آن اجتناب ناپذیر است و یکی از عوامل خطرساز در بیماری های قلبی بشمار می رود. هدف از مطالعه حاضر، تعیین بررسی تاثیر آموزش مدیریت استرس بر سطح استرس بیماران قلبی بستری در بیمارستان امام خمینی (ره) بوده است. مواد و روش ها: در این مطالعه نیمه تجربی تعداد 60 بیمار قلبی بستری در بیمارستان امام خمینی (ره) به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. درگروه آزمایش، آموزش مدیریت استرس و در گروه کنترل مراقبت های معمول انجام گرفت. میزان استرس نمونه ها در قبل و بعد از مداخله در هر دو گروه سنجیده شد و مورد مقایسه قرار گرفت. جمع آوری داده ها با استفاده از پرسشنامه دو قسمتی SCL-90 (چک لیست علایم) و مشخصات جمعیت شناسی انجام شد. اعتبار پرسشنامه با روش اعتبار صوری و محتوا تایید شد. هم چنین پایایی آن با مقدار آزمون-آزمون مجدد 0.78 سنجیده شد. داده ها با استفاده از نرم افزار اس پی اس اس ویرایش 16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد که در 60 بیمار مورد بررسی در دو گروه آزمایش و کنترل، میانگین سنی گروه آزمایش 47 سال با انحراف معیار 9.34 و میانگین سنی گروه کنترل 47.1 سال با انحراف معیار 10.96 بود، 53.3 درصد زن بودند و محل زندگی 60 درصد آنها در تهران، سطح تحصیلات 26.7 درصد آنها در حد دبیرستان، 60 درصد مشغول به کار بودند، مدت بیماری 33.3 درصد 6-4 سال بود و 86.7 درصد سابقه بستری داشتند. میانگین نمرات استرس در گروه آزمایش (قبل 37± 146 و بعد 19.6±95) و در گروه کنترل (قبل 54.2±135.9 و بعد 41±132) بود و با استفاده از آزمایش تی مستقل اختلاف معنی داری بین میانگین های دو گروه بعد از آموزش دیده شد (0.000=P). سن و سابقه بستری در بیمارستان با سطح استرس بیماران ارتباط معنی داری داشت.نتیجه گیری: برنامه های آموزشی مدیریت استرس می تواند باعث کاهش استرس در بیماران قلبی شود و در این میان پرستاران که در ارتباط نزدیک با اینگونه بیماران می باشند، می توانند نقش مهمی را در آموزش و حمایت ازآنان داشته باشند.

هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر آموزش برنامه مدیریت استرس بر افزایش میزان کیفیت زندگی و دو بعد ارتباطات اجتماعی و ادراک محیط زندگی در زنان شاغل است. نوع مطالعه از نوع نیمه آزمایشی است. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه کارکنان زن شرکت «همکاران سیستم» شهر تهران در سال 1390 است. بدین منظور 30 نفر از زنان مشغول به کار در این شرکت به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه کنترل و گروه آزمایش جای گرفتند. قبل از آموزش در هر دو گروه مقیاس کوتاه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی به عنوان پیش آزمون اجرا شد، سپس برنامه آموزش مدیریت استرس طی 10 جلسه به گروه آزمایش آموزش داده شد. پس از آموزش برنامه مهارت ها، پرسشنامه کیفیت زندگی مجددا به عنوان پس آزمون و بعد از 45 روز به عنوان پی گیری برای هر دو گروه اجرا شد. برای توصیف داده ها از میانگین و انحراف معیار استفاده شد و نیز داده ها از روش آمار استنباطی - آزمون میانگین برای نمره های افتراقی- با استفاده از برنامه 16 SPSS مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که آموزش مهارت مدیریت استرس، میزان کیفیت زندگی و دو بعد ارتباطات اجتماعی و ادراک محیط زندگی را در زنان شاغل گروه آزمایشی به طور معناداری افزایش داده است (P<0.01)، این یافته ها حاکی از اثربخشی آموزش مهارت مدیریت استرس بر کیفیت زندگی زنان شاغل است. درکل، بر اساس نتایج، افراد موفق با مهارت حل مساله و مقابله با استرس، از کیفیت زندگی و ارتباطات اجتماعی و ادراک محیط زندگی بهتری برخودار هستند.

این مطالعه با هدف تدوین مدل توسعۀ ورزش سالمندی ایران انجام گرفته است. از منظر هدف، پژوهش از نوع کاربردی است که به روش کیفی انجام شده است. مشارکت کنندگان در پژوهش حاضر شامل متخصصان و صاحب نظران ورزش سالمندی اند. ابزار جمع آوری داده ها مصاحبۀ نیمه ساختاریافته است. افراد نمونه به صورت هدفمند برای مصاحبۀ نیمه ساختاریافته انتخاب شده اند. تحلیل داده ها، هم زمان با جمع آوری اطلاعات، بر اساس روش کیفی استراوس و کوربین انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که تعداد 179 مفهوم اولیه استخراج شده و سپس، با بررسی و بازنگری و تجمیع داده ها، تعداد 63 کد و در مرحلۀ کدگذاری محوری، تعداد 12 مقوله به دست آمده که عبارت است از: مقولۀ علّی (رویکرد اجتماعی و رویکرد سلامت محور)، پدیدۀ محوری (مدیریت ورزش سالمندان)، راهبردها (راهبرد مدیریت برنامه، فرهنگ سازی و کرامت سالمندان)، شرایط مداخله گر (چالش های فرهنگی و موانع ساختاری)، زمینه ای (زمینه یابی و ارائۀ تسهیلات) و پیامدها (بهبود سلامتی و توسعۀ اجتماعی). با توجه به نتایج به دست آمده در این پژوهش، می توان گفت دولت ها (با تدوین و اجرای برنامه ها و همچنین قوانینی برای حمایت در بُعدهای مالی، فرهنگی و اجتماعی از سالمندان و آگاهی و آموزش دادن به افراد سالمند و خانواده های آنان در جهت مفید بودن ورزش و خطرات بی تحرکی در این دوران و احداث زیرساخت های مناسب و مرتبط با این افراد) و نیز توجه به اصول و اقدامات زیربنایی و ساختاری می تواند از چالش ها و مسائل و مشکلات مربوط به این دوران جلوگیری کند. علاوه بر این می توان مدیریت و توسعۀ ورزش سالمندان را به درستی انجام داد و به الگویی موفق برای دیگر کشورها در زمینۀ ورزش سالمندی تبدیل شد.

اهداف: در ایران گروه قابل توجهی از رزمندگان و جانبازان از اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) رنج میبرند. تلاش های زیادی برای ارزیابی انواع درمان های روان شناختی در این زمینه صورت گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مدیریت استرس بر کاهش استرس ادراک شده در جانبازان مبتلا به PTSD انجام شد. مواد و روش ها: در این مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل در سال 97-1396، تعداد 22 نفر از جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه بستری شده در بیمارستان ایثار شهر اردبیل با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (11 نفر) و کنترل (11 نفر) قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده ها مقیاس استرس ادراک شده و مقیاس اختلال استرس پس از سانحه می سی سی پی بود. بیماران گروه آزمایش به مدت 10جلسه تحت آموزش مدیرت استرس به شیوه شناختی-رفتاری قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل داده ها توسط نرم افزار SPSS 21، با استفاده از آزمون های تحلیل واریانس تک متغیری و چندمتغیری صورت گرفت. یافته ها: در مرحله پس آزمون تفاوت معنی داری بین نمرات استرس ادراک شده و علایم PTSD دو گروه مشاهده شد و آموزش مدیریت استرس باعث کاهش استرس ادراک شده و علایم PTSD در جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه در گروه آزمایش شد (0. 001=p). نتیجه گیری: آموزش مدیریت استرس، بر کاهش استرس ادراک شده و علایم PTSD در جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه موثر است.

سابقه و هدف افراد مبتلا به هراس اجتماعی در مقایسه با افراد عادی از عزت نفس پایین تری برخوردار هستند. درمان و مداخله رایج این مشکل مدیریت استرس بر اساس رویکرد شناختی رفتاری است. به این منظور در پژوهش حاضر هدف تعیین اثربخشی آموزش مدیریت استرس به شیوه شناختی-رفتاری بر عزت نفس دانشجویان مبتلا به هراس اجتماعی است. روش کار پژوهش حاضر، طرح آزمایشی همراه با پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل است. 32 نفر از دانشجویان مبتلا به هراس اجتماعی دانشگاه شاهد با بیشترین نمره در آزمون هراس اجتماعی (SPIN) از طریق نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. نمونه پژوهش پس از همگن شدن، به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شده و با استفاده از مقیاس های هراس اجتماعی (SPIN) و عزت نفس (SERS) قبل و بعد از مداخله مورد ارزیابی قرار گرفتند. گروه آزمایش، تحت آموزش مدیریت استرس به شیوه شناختی-رفتاری، طی 10 جلسه هفتگی قرار گرفت و گروه کنترل در انتظار بودند. نتایج به دست آمده با استفاده از آمار توصیفی و یومن ویتنی و با به کارگیری نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل شد. یافته ها: در این پژوهش 16 نفر در گروه آزمایش و 16 نفر در گروه کنترل حضور داشتند (همه اعضا دختر بودند). هیچ یک از دانشجویان مداخله را ترک نکردند. تحلیل یومن ویتنی نشان داد که با کنترل تفاوت های بین دو گروه در قبل از مطالعه، اختلاف معناداری بین نمره نهایی گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل وجود دارد. آموزش مدیریت استرس به شیوه شناختی-رفتاری سبب افزایش عزت نفس کلی از 17/05 ±,84/62 به 24/13±,243/68(0/001< P) و کاهش هراس اجتماعی از 6/99 ±,53/56 به 2/4 ±,47/62 (0/001< P) در گروه آزمایش شد. نتیجه گیری: به نظر می رسد که روش مدیریت استرس به شیوه شناختی-رفتاری می تواند به عنوان یک مهارت موثر در درمان هراس اجتماعی دانشجویان به کار گرفته شود.

هرچند تالاب ها زمانی بهترین تفرجگاه­های ایران به شمار می­رفتند، ولی در اثر عواملی همچون مدیریت غیرکارا، تعارض انسان-تالاب، تعارضات اجتماعی و عوامل طبیعی، بسیاری از آنها امروزه خشک شده و از بین رفته­اند. مقاله حاضر با هدف ساماندهی تالاب هشیلان کرمانشاه از طریق ظرفیت­سازی و مشارکت اجتماعی، بر اساس یافته­های حاصل از اجرای طرح ساماندهی تالاب هشیلان با رویکرد ظرفیت­سازی اجتماعی انجام شده است. شیوه پژوهش، مشارکتی با کارکرد تحقیق در عمل است. جامعه آماری پژوهش، نهادهای محلی و دولتی و همچنین زنان و مردان روستاهای حوضه تالاب مخصوصاً روستاییان هشیلان است. برای ساماندهی تالاب هشیلان، از ابزار سیپا (برقراری ارتباط، آموزش و آگاهی عمومی) به عنوان ابزاری برای ظرفیت­سازی و مشارکت اجتماعی استفاده شد. برای برقراری ارتباط با جامعه و نهادهای محلی و دولتی در جهت برجسته‏سازی اهمیت تالاب، جشنواره­ای برگزار و کارگاه­های آموزشی برای مردم روستای هشیلان اجرا شد. همچنین در راستای ارائه برنامه­های راهبردی، نشست­هایی با معتمدان محلی تدارک دیده شد و از طریق پرسشنامه موردبررسی قرار گرفتند. داده‏ها با نرم افزار SPSS26 تحلیل شدند و تکنیک SWOT مورد استفاده قرار گرفت. طبق نتایج، برقراری ارتباط، آموزش، آگاهی و همچنین برگزاری جلسات آموزشی، مهم ترین عوامل مؤثر در حفاظت و حمایت از تالاب هشیلان به دست آمدند. همچنین توسعه گردشگری و بهره­برداری پایدار می تواند نقش مهمی در توانمندسازی جوانان روستایی و کسب درآمد پایدار داشته و زمینه را برای کاهش مهاجرت آنها به نقاط اطراف فراهم کند.

هدفاسترس و تکنیک های مقابله با آن یکی از مسائل چالش برانگیز در روان شناسی ورزش می باشد؛ بنابراین این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی مدیریت استرس به شیوه شناختی- رفتاری بر ادراک استرس و مهارت­های مقابله­ای والیبالیست­ها انجام شد.روش پژوهشروش پژوهش از نوع آزمایشی با طرح پیش­آزمون پس­آزمون با گروه کنترل بود. از بین ورزشکاران رشته­های مختلف ورزشی طبق ملاک­های ورود نمونه­ای به حجم 24 نفر از ورزشکاران والیبالیست به روش نمونه­گیری در دسترس از جامعه پژوهش که کلیه والیبالیست­های شهرستان سبزوار را شامل می­شدند، انتخاب شد. نیمی از افراد که در گروه ازمایش بودند در 8 جلسه و طی مدت دو ماه تحت آموزش مدیریت استرس به شیوه شناختی رفتاری قرار گرفتند. در این مدت گروه کنترل هیچ­گونه آموزشی دریافت نکردند. داده­های مورد نیاز از طریق پرسشنامه استرس ادراک­شده کوهن و همکاران (1983) و مقیاس مقابله­ای نوجوانان فرایدنبرگ و لوییس (1993)، در دو مرحله قبل از مداخله و بعد از مداخله جمع­آوری شد. برای تجزیه و تحلیل داده­ها از تحلیل کوواریانس چند متغیری(مانکوا) و کوواریانس تک­متغیری (آنکوا) با بهره­گیری از نرم افزار SPSS23 استفاده شد.یافته هانتایج نشان داده که آموزش مدیریت استرس به شیوه شناختی- رفتاری توانسته است استرس ادراک شده و مهارت های مقابله ای سازگار والیبالیست های گروه تجربی را در مقایسه با گروه کنترل، در مرحله پس آزمون، به طور معناداری افزایش دهد.نتیجه گیریبا توجه به نتایج پژوهش می توان گفت که آموزش مدیریت استرس می تواند بر استرس والیبالیست ها اثرگذار باشد با توجه به روش نمونه گیری در دسترس پیشنهاد می شود در جهت اعتبار بیرونی پژوهش،  پیشنهاد می گردد پژوهشی مشابه در ورزشکاران رشته های مختلف ورزشی انجام گیرد.

زمینه: آسم به عنوان یکی از بیماری ­های شایع و یکی از جدی­ترین مشکلات بهداشتی می­ تواند مشکلات جسمانی و روانشناختی زیادی به همراه داشته باشد. بنابراین به کارگیری مداخلات روانشناختی در جهت تعدیل همبسته ­های روانشناختی یک ضرورت اجتماعی ناپذیر است. هدف: این پژوهش با هدف اثربخشی آموزش مدیریت استرس بر استرس ادراک شده و خودکنترلی دانش­ آموزان مبتلا به آسم انجام گرفت. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف یک پژوهش کاربردی و از نظر جمع ­آوری داده ­ها یک پژوهش نیمه ­آزمایشی از نوع پیش ­آزمون-پس ­آزمون با گروه گواه است. جامعه آماری این پژوهش را تمامی دانش ­آموزان مبتلا به آسم مقطع متوسطه اول و دوم شهر شیراز تشکیل دادند. نمونه پژوهش 30 نفر از دانش ­آموزان مبتلا به بیماری آسم بود که به روش نمونه­گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در گروه آموزشی مدیریت استرس (15 نفر) و گروه گواه (15 نفر) گمارده شدند. افراد نمونه پژوهش، قبل و بعد از آموزش مدیریت استرس در گروه­های آزمایشی و گواه به پرسشنامه استرس ادراک شده (کوهن، 1983) و خودکنترلی (تانجی و همکاران، 2004) پاسخ دادند. آموزش مدیریت استرس با استفاده از آموزش مدیریت استرس حسینی نوه و همکاران (1402) در گروه­ آزمایشی اجرا شد؛ و گروه گواه در طول این مدت هیچ مداخله ­ای دریافت نکرد. داده­ های جمع ­آوری شده با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیری (MANCOVA) با استفاده از نرم­افزار SPSS. 27 مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته­ ها: نتایج حاصل از تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که آموزش مدیریت استرس باعث کاهش استرس ادراک شده و افزایش خودکنترلی نمرات دانش ­آموزان مبتلا به آسم در مرحله پس ­آزمون شده است (0/001 ≥P). نتیجه گیری: بر اساس نتایج این پژوهش می ­توان گفت آموزش مدیریت استرس می ­تواند استرس ادراک شده بیماران آسم را کاهش و خودکنترلی آن ­ها را افزایش دهد. بنابراین به عنوان برنامه آموزشی مناسب برای بهبود همبسته ­های روانشناختی بیماران آسم توصیه می ­شود

زمینه و هدف: پدیده استرس شغلی، بخش اجتناب ناپذیر زندگی حرفه ای را تشکیل می دهد که در زمینه های مختلف زندگی فرد تاثیرات منفی می گذارد. هدف پژوهش حاضر، تعیین تاثیر آموزش مبتنی بر الگوی PRECEDE بر کاهش استرس شغلی پرستاران بود تا بتوان از آن در آموزش دانشجویان حرف پزشکی به منظور کاهش استرس آن ها استفاده نمود.روش کار: تحقیق حاضر یک مطالعه نیمه تجربی است که در پرستاران انجام شد. ابتدا نمونه هایی که استرس متوسط به بالا داشتند، انتخاب شدند. سپس، به طور تصادفی، پرستاران بیمارستان ایران به عنوان گروه مورد (40 نفر) و پرستاران بیمارستان خاتم الانبیا (ص) به عنوان گروه شاهد (41 نفر) انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسش نامه NSS) یا (Nursing stress scale جهت تعیین استرس شغلی پرستاران و پرسش نامه سازه های الگوی PRECEDE به منظور مداخله آموزشی بود. برنامه آموزشی در دو جلسه 4 ساعته انجام شد. نمونه ها به مدت سه ماه تحت نظر قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل آماری قبل از آموزش، یک و سه ماه بعد از آموزش، با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شد. از آزمون های آمار توصیفی و آزمون های Independent t،Repeated measures one-way ANOVA  و همبستگی Pearson استفاده شد.یافته ها: میانگین نمره استرس شغلی در گروه مورد، بعد از آموزش از 17.46±112.80 به 28.79±93.15 کاهش یافت و متغیرهای تقویت کننده، قادرساز و رفتار در گروه مورد، بعد از آموزش در مقایسه با گروه شاهد افزایش معنی دار داشت (P<0.050).نتیجه گیری: استفاده از الگوی PRECEDE جهت آموزش مدیریت استرس به منظور کاهش استرس پرستاران موثر می باشد.